GAP Bölgesel Ulaşım ve Alt Yapı Geliştirme Projesi

Projenin Kısa Açıklaması :

GAP Projesi, Türkiye’nin Güneydoğu Bölgesinde planlanmış büyük ve çok sektörlü bölgesel kalkınma programıdır. GAP Projesi, dünyada bugüne kadar ele alınmış bölgesel kalkınma projelerinin en büyüklerinden birisi ve Türkiye’nin en üst öncelikli ulusal projesidir. Sulama yoluyla tarımsal ve tarıma dayalı endüstriyel kalkınma ve elektrik enerjisi üretim amaçlı projelere ek olarak, ulaşım ve sosyal sektörler de dahil tüm ilgili sektörleri kapsamaktadır.

Hizmetlerin Kapsamı :

Projenin başlıca bileşenleri şunlardır:

• Tarımsal ve endüstriyel gelişme potansiyelinin, ümitvar sanayi türlerini, sanayi yer seçimini ve çevresel etkiyi kentsel bölgeler itibariyle değerlendirmesi,
• Kentsel ve kırsal yerleşimlerin genel fiziki alt yapı ihtiyaçlarının belirlenmesi,
• Kentsel ve kırsal yerleşimlerde ulaşım, haberleşme, elektrifikasyon, kanalizasyon, atık toplama ve tasfiye ile içme suyu ihtiyacını kapsayan bölgesel ve bölgeler arası bağlantıları göz önüne alan programların uygulanması için gelişme planları hazırlanması,
• Artan konut, ticaret ve sanayi gelişmesi ile rekreasyon ihtiyacı için imar planları hazırlanması,
• Yatırım ihtiyaçlarının tahmini ve GAP çerçevesinde uygulama planlarının zamanlamasının yapılması çalışmalarından oluşmaktadır.

Kentsel Alt Yapı Planlaması:

• 30 yerleşim merkezinin içme suyu ve kanalizasyon tesislerinin 1/ 5 000 ölçeğinde,
• 11 yerleşim merkezinin atıksu arıtma sistemlerinin fikir projesi düzeyinde,
• 1 yerleşim merkezinin atıksu şebekesinin 1/1000 ölçeğinde,
• 45 yerleşim merkezinin elektrik orta gerilim şebekelerinin 1/5000 ölçeğinde,
• 45 yerleşim merkezinin telekomünikasyon planlaması ve santral yerleri saptamasının 1/5000 ölçeğinde,
• 4 yerleşim merkezinin katı atık bertaraf etme sistemlerinin fikir projesi düzeyinde,
• 45 yerleşim yerinin öngörülecek ulaşım ağı ile bağlantılarının planlanması,
• Ayrıca bazı yerleşim merkezleri etki alanları içinde bulunan kırsal ve kentsel yerleşim konularını içermektedir. Kentsel alt yapı çalışmaları ele alınmış kentlerin nüfus büyüklükleri 10,000 ile 1.200,000 kişi arasında değişmektedir.

Bölgesel Ulaşım Planlaması

Ulaşım planlama çalışmalarında 1988 baz yıl seçilmiştir. Ulaşım sistemlerinin alt yapısı ve diğer incelemeler bu seçime uygun olarak yapılmıştır. Bu kapsamda karayolu, limanlar, boru hatlarından oluşan alt yapı sistemlerinin envanteri ve fiziki özellikleri incelenerek kapasiteleri hesaplanmıştır. Mevcut ulaşım alt yapısının yanı sıra Bölgenin sosyo-ekonomik durumunu ortaya çıkaracak veri ve parametreler saptanmıştır.

Belirlenen yük yolcu hareketleri Bölgedeki taşımacı kuruluşlarla yapılan anketler ile test edilmiştir. Baz yılında alt yapının durumu, ilgili kamu kuruluşlarının envanter etütleri ve arazi gözlemlerinden yararlanılarak saptanmıştır. Kullanılan benzeşim modeli 1988 yılı verileriyle kalibre edilmiştir. Modelin başlıca girdileri, belirlenen bölgelere göre nüfus, istihdam, gayri safi yurtiçi hasılası, otomobil sahipliği, yük yolcu taşıma fiyatları ve bölgedeki ulaşım sistemleri üzerindeki yük ve yolcu trafikleri gibi verilerle, mevcut ulaşım sistemlerinin fiziksel özellikleri ve kapasiteleridir. Ulaşım modeli çıktıları ise, ana ulaşım şebekesi üzerindeki trafik akımları ile bu akımlara bağlı olarak hesaplanan sistem performans göstergeleridir.

Modelin 2005 hedef yılı çıktıları ile yük yolcu ulaşım talebinin şebeke üzerinde ortaya çıkardığı sıkışıklık ve darboğazlar belirlenmiştir. Böylece belirlenen darboğazları gidermek üzere stratejiler oluşturulmuş ve bu stratejilere uygun ve 2005 hedef yılında, ortaya çıkması beklenen yük ve yolcu ulaşım talebini karşılayacak alternatif şebeke önerileri hazırlanmıştır. Hazırlanan ulaşım şebekeleri, modelde tek tek denenerek, sonuçta değişik yatırım seçeneklerini içeren üç ana sistem saptanmıştır.

Her sistemin performans göstergeleri ayrı ayrı hesaplanmıştır. Hesaplanan sistem performans göstergeleri ile birlikte, altyapı işletme ve bakım maliyetleri, yolcu ve yük zamanının ekonomik değerleri ve taşınmayan yüklerin katma değer kayıpları kullanılarak sistemlerin ekonomik değerlendirmesi yapılmış ve en ekonomik çözümler belirlenerek önerilmiştir.